brandnetel
Expert: Jaap Gerrijts | 24 september 2023 | Leestijd: 8 minuten

Brandnetel

Brandnetel is een plant die veel voorkomt in Nederland en staat bekend om zijn prikkelende haren die een branderig gevoel kunnen veroorzaken als je ze aanraakt. Maar wist je dat brandnetel ook veel gezondheidsvoordelen heeft? Het kan helpen bij het versterken van het immuunsysteem, het verbeteren van de bloedsomloop en het bestrijden van ontstekingen. Je kunt brandnetel op verschillende manieren gebruiken, bijvoorbeeld als thee, soep of in een salade.

Brandnetel heeft verschillende gezondheidsvoordelen. In dit uitgebreide artikel leggen we uit welke dat zijn en vertellen we hoe je een brandnetel eet. Lees je mee?!

Brandnetel bevat vitamine C, ijzer, magnesium en calcium

Brandnetel

De brandnetel staat ook wel bekend als Urtica dioica en dit is een meerjarige kruidachtige plant die afkomstig is uit Europa en delen van Azië. Het is een lid van de Urticaceae-familie en staat bekend om zijn brandharen die bij aanraking een pijnlijk en jeukend gevoel kunnen veroorzaken. Ondanks zijn prikkende angels hebben brandnetels een lange geschiedenis van gebruik voor verschillende doeleinden zoals culinair, medicinaal en textiel.

Er zijn maar liefst 30 tot 45 soorten brandnetel waarvan er 4 in midden Europa voorkomen. In Nederland komen 2 soorten brandnetels voor, de grote en de kleine Urtica. De plant groeit het beste op stikstofrijke, vochtige en humus rijke grond. 

Er bestaan mannelijke en vrouwelijke brandnetels die beide netelharen hebben. Deze kunnen vast blijven zitten op je huid en de rode bultjes veroorzaken. Een ouderwetse truc om de pijn te verzachten is door weegbree te kneuzen zodat het sap eruit komt dat je vervolgens over de plekjes smeert zodat de jeuk snel over gaat.

De plant bloeit van juni tot laat in herfst en word veel gebruikt voor verschillende doeleinden zoals:

Culinair gebruik

Brandnetels zijn eetbaar als ze op de juiste manier worden gekookt of geblancheerd. Ze zijn rijk aan vitamines zoals vitamine C en mineralen zoals ijzer en magnesium en bevatten ook verschillende antioxidanten. Brandnetels kunnen worden gebruikt in een verscheidenheid aan gerechten zoals soepen, stoofschotels, stamppot, omeletten en thee. Ze hebben een licht aardse en nootachtige smaak en prikken niet meer als kort worden gekookt.

Textielindustrie

Historisch gezien werden brandnetels in Europa gebruikt om textiel van te maken. De brandnetelvezels zijn erg sterk en werden gebruikt om stoffen te maken die op linnen lijken. Tegenwoordig worden ze nog steeds gebruikt in een aantal niche-textielindustrieën.

De brandnetelvezels zijn ook gebruikt voor het maken van touwwerk, netten en manden.

Kruidengeneeskunde

Brandnetels worden al eeuwenlang in de traditionele kruidengeneeskunde gebruikt. Er wordt aangenomen dat ze verschillende gezondheidsvoordelen hebben zoals:

Het verminderen van ontstekingen

Het verlichten van allergiesymptomen

Het ondersteunen van het urinestelsel

Brandnetelthee is een veelgebruikt kruidengeneesmiddel en je ziet het veel in supplementen. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende vormen zoals capsules en tincturen. 

Natuurlijke meststof

De plant kan ook worden gebruikt om brandneteltheemeststof van te maken die rijk is aan voedingsstoffen zoals stikstof, kalium en ijzer. Deze organische meststof wordt in de tuin gebruikt om de groei van planten te bevorderen.

Huismiddeltjes

Naast kruidenthee worden brandnetels soms plaatselijk gebruikt in kompressen of crèmes om gewrichtspijn en huidaandoeningen te verlichten.

 

 

”Blaas, prostaat, haar, huid, bloedsuikerspiegel, artritis en allergieën”

Wat zijn de mogelijke gezondheidsvoordelen van brandnetel?

Ondanks de vervelende reputatie als onkruid en prikkende plant hebben brandnetels vele gunstige eigenschappen en bewezen gezondheidsvoordelen. Brandnetels zijn namelijk een  bron van voedingsstoffen zoals vitamine A, C, en K, ijzer, magnesium, calcium en verschillende eiwitten. De plant bevat ook verschillende antioxidanten en flavonoïden. 

Het word al honderden jaren in de traditionele geneeskunde gebruikt vanwege de ontstekingsremmende en diuretische eigenschappen. 

Brandnetels kunnen helpen bij de behandeling van verschillende aandoeningen zoals:

Behandelen van urineweginfecties

Verlichten van astma en allergieën

Genezen van wonden en behandelen van huidaandoeningen

Behandelen van peesontsteking

Behandelen van bloedarmoede

Stimuleren van haargroei

Bevorderen van de productie van borstvoeding

De bloedsuikerspiegel onder controle te houden bij mensen met diabetes

Verlichten van artritis

Behandelen van aambeien

Verminderen van het vasthouden van vocht in het lichaam

Verminderen van bloedingen die verband houden met ontstoken tandvlees

Voorkomen en/of behandelen van diarree

Verminderen van de menstruatie

Behandelen van insectenbeten

Stimuleren van weeën bij zwangere vrouwen

Wetenschappelijk onderzoek is nog steeds gaande en enkele van de gerapporteerde gezondheidsvoordelen van brandnetel onder andere:

Ontstekingsremmend

De brandnetel heeft sterke ontstekingsremmende eigenschappen en wordt vaak gebruikt om de symptomen van ontstekingsaandoeningen zoals artritis te verlichten. Sommige onderzoeken suggereren dat het gewrichtspijn kan verminderen en de gewrichtsfunctie kan verbeteren.

Verlichting bij allergie

De plant wordt gebruikt om allergische symptomen te verlichten en met name hooikoorts. Het kan de productie van histamine helpen verminderen die allergische symptomen veroorzaken.

Gezonde urinewegen

Brandnetel heeft diuretische eigenschappen en wordt vaak gebruikt om de gezondheid van de urinewegen te bevorderen. Het kan de symptomen van goedaardige prostaathyperplasie helpen verlichten en de urinestroom verbeteren.

Gezonde huid en haar

Het wordt soms plaatselijk gebruikt in shampoos en crèmes voor de gezondheid van haar en huid. Er wordt aangenomen dat het de haargroei bevordert en bepaalde huidaandoeningen kan helpen verlichten.

Voorkomen van bloedarmoede

Vanwege het hoge ijzergehalte kan brandnetel bloedarmoede door ijzertekort helpen voorkomen of behandelen wanneer het wordt gebruikt als onderdeel van een uitgebalanceerd eetpatroon.

Spijsvertering

Brandnetelthee wordt veel gebruikt om de spijsvertering te ondersteunen en spijsverteringsongemakken te verlichten. Zo kan het helpen bij een slechte spijsvertering, opgeblazen gevoel en constipatie.

Bloedsuikerspiegel

Sommige onderzoeken suggereren dat brandnetel een rol kan spelen bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel wat gunstig kan zijn voor mensen met diabetes, metabool syndroom en insuline resistentie.

Hart en bloedvaten

Brandnetel kan bijdragen aan de gezondheid van het hart door de bloeddruk en het cholesterolgehalte te helpen verlagen.

Anti-kanker eigenschappen

Sommige voorbereidende onderzoeken hebben de potentiële anti-kanker eigenschappen van brandnetel onderzocht, vooral in relatie tot prostaatkanker. Hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden om te kijken wat het kan doen bij de behandeling van verschillende soorten kanker.

Gezonde botten

De plant bevat mineralen zoals calcium en magnesium die belangrijk zijn voor de gezondheid van de botten. Het kan hiermee bijdragen aan de botdichtheid en sterkte.

Ontgifting

Er wordt aangenomen dat brandnetel ontgiftende eigenschappen heeft en de natuurlijke ontgifting processen van het lichaam kan helpen ondersteunen.

Menstruele gezondheid

Brandnetelthee wordt soms gebruikt om de symptomen van premenstrueel syndroom en menstruatiekrampen te verlichten.

 

* Het is belangrijk om te begrijpen dat hoewel brandnetel tal van potentiële gezondheidsvoordelen heeft, de individuele reacties hierop kunnen variëren. Raadpleeg altijd een arts voordat je brandnetel gebruikt als je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of onderliggende gezondheidsproblemen hebt. 

 

 

”Brandnetels kunnen pijn, irritatie, roodheid en bultjes veroorzaken”

Waarom doet een brandnetel pijn?

De kans is enorm groot dat je minstens één keer in je leven in aanraking bent gekomen met een brandnetel en de bijbehorende prikkende sensatie. Deze pijn wordt veroorzaakt door de kleine holle haartjes op de bladeren en stelen van de brandnetel. De haartjes bevatten irriterende stoffen zoals:

Serotonine

Histamine

Acetylcholine 

Mierenzuur

Deze stoffen komen vrij wanneer de haartjes breken bij aanraking. Deze structuren worden trichomen genoemd en hebben een defensieve functie voor de plant. Bij contact laten de haren hun chemische cocktail vrij in de huid. Deze chemicaliën kunnen irritatie en een ontstekingsreactie veroorzaken.

Het resultaat is een brandend en jeukend gevoel op je huid met bultjes en rode plekken.

Het is belangrijk op te merken dat niet alle soorten brandnetels dezelfde mate van irritatie veroorzaken. Sommige zijn milder dan andere. De ernst van het stekende gevoel kan ook van persoon tot persoon variëren waarbij sommige mensen gevoeliger zijn voor brandnetels dan andere.

Hoewel de brandnetel bekend staat om zijn stekende eigenschappen is hij doorgaans niet schadelijk, afgezien van het tijdelijke ongemak dat het kan geven.  

 

 

”Brandnetel is prima te eten”

Hoe eet je een brandnetel?

Brandnetels worden op verschillende manieren gegeten. Ze worden gebruikt in soepen, stoofschotels, stamppot, smoothies of als toevoeging aan salades. Gedroogde brandnetels kunnen worden gebruikt om heerlijke brandnetelthee van te maken die niet alleen lekker is maar ook veel gezondheidsvoordelen biedt.

Het eten van brandnetels is in veel culturen heel normaal en ze staan bekend om hun hoge voedingswaarde. Brandnetels kunnen mits ze op de juiste manier worden bereid, een veelzijdige en gezonde aanvulling op je eetpatroon zijn. 

Hier zie je de stappen van het oogsten en bereiden van brandnetels:

Oogsten

Als je van plan bent wilde brandnetels te oogsten dan is het belangrijk om handschoenen te gebruiken om je handen te beschermen tegen de brandharen. Oogst de jonge en zachte brandnetelbladeren in de lente voordat ze bloeien, omdat deze minder vezelig zijn en een mildere smaak hebben.

Voorbereiding

Voordat je gaat koken is het belangrijk om de brandharen te neutraliseren die bij inslikken ongemak kunnen veroorzaken. Dit kan door de brandnetels te blancheren of te koken.

Hoe blancheer je brandnetels?

Breng een pan water aan de kook en dompel de brandnetels met een tang of handschoen ongeveer 1 tot 2 minuten in het kokende water. Dit proces maakt de brandharen onschadelijk. Giet de brandnetels vervolgens af en spoel ze af onder koud water om het kookproces te stoppen.

Hoe kook je brandnetels?

Je kunt de brandnetels ook koken net zoals andere bladgroenten. Gebruik wat olijfolie en knoflook en voeg het toe aan soep, stoofschotels of wok gerechten of stoom ze tot ze gaar zijn.

Soep

Brandnetelsoep is een klassiek gerecht. Fruit eenvoudig de uien en knoflook en voeg de geblancheerde brandnetels en groente- of kippenbouillon toe en meng het tot een romige soep.

Pasta

Voeg gekookte brandnetels toe aan pastagerechten als een voedzame en smaakvolle groente.

Pesto

Gebruik brandnetels om een unieke brandnetelpesto te maken door ze te mengen met knoflook, noten, Parmezaanse kaas en olijfolie.

Bijgerecht

Serveer de gekookte brandnetels als bijgerecht, besprenkeld met citroensap en een snufje zout.

 

* Hoewel brandnetels over het algemeen veilig zijn om te eten als ze op de juiste manier worden bereid, kunnen sommige mensen er allergisch voor zijn of last krijgen van maag-darmklachten. Als je het nog nooit hebt gegeten, begin dan met kleine hoeveelheden om te kijken hoe je lichaam erop reageert.

 

 

”Brandnetelthee is één van de meest gebruikte toepassingen”

Waar is brandnetelthee goed voor?

Brandnetelthee is een populaire drank die je zelf kunt maken of in zakjes kant en klaar kunt kopen. Het wordt veel gedronken vanwege de aardse smaak en gezonde eigenschappen. Het drinken van brandnetelthee kan helpen bij:

Het ontgiften van je lichaam

Het bevorderen van de spijsvertering 

Het verlichten van ontstekingen

Om brandnetelthee te maken giet je kokend water over gedroogde brandnetelbladeren en laat je het een paar minuten trekken. Voeg indien gewenst een beetje verse honing van je lokale imker toe voor een zoete smaak.

Wat is het verschil tussen de grote en de kleine brandnetel?

Er zijn verschillende soorten brandnetels die in Nederland voorkomen en dit zijn de grote brandnetel Urtica dioica en de kleine brandnetel Urtica urens. Zoals de naam al aangeeft is het belangrijkste verschil tussen deze twee hun grootte. Beide soorten hebben vergelijkbare toepassingen en voordelen en het maakt daarom niet uit welke van de twee je gebruikt.

  

”Afspoelen met koud water en insmeren met een crème of azijn”

Wat moet je doen als je een brandnetel aanraakt?

Iedereen wordt weleens geprikt door een brandnetel en dit is geen reden om je zorgen te maken. Je kunt het getroffen gebied ook even wassen met koud water en zeep om zo eventuele resterende brandnetelharen te verwijderen en hiermee de irritatie verzachten.

Als je in contact komt met brandnetels en hier last van hebt dan kun je de symptomen ook verlichten door een verzachtend en verkoelend middel aan te brengen. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

Aloë vera-gel

Calaminelotion 

Calendulacrème

Antihistaminecrème

Witte wijnazijn 

Sap van de weegbree plant

 

 

”Brandnetel geeft bij de meeste mensen geen bijwerkingen”

Wat zijn de bijwerkingen en interacties van brandnetel?

Hoewel brandnetels over het algemeen als veilig worden beschouwd om te eten en voor verschillende medicinale en culinaire doeleinden worden gebruikt, kunnen sommige mensen bijwerkingen of interacties ervaren. Dit gebeurt vooral als het in grote hoeveelheden of als supplement word geconsumeerd. 

Hier volgen mogelijke bijwerkingen en interacties waar je rekening mee moet houden:

Allergische reacties

Sommige mensen kunnen allergisch zijn voor brandnetels en kunnen na blootstelling aan de plant symptomen ervaren zoals huiduitslag, netelroos, jeuk of een verstopte neus. Als je een bekende allergie heeft voor brandnetels of andere planten uit de Urticaceae-familie, vermijd deze dan.

Maag,- en darmklachten

Het consumeren van grote hoeveelheden rauwe brandnetels kan maag- en darmklachten veroorzaken zoals maagkrampen, diarree of misselijkheid. Het koken of blancheren van brandnetels kan het risico op deze spijsverteringsproblemen helpen verminderen.

Interactie met medicijnen

Brandnetels kunnen een wisselwerking hebben met bepaalde medicijnen zoals bloedverdunners, bloeddrukmedicijnen en diabetesmedicijnen. Als je voorgeschreven medicijnen gebruikt raadpleeg dan een arts voordat je brandnetels aan je eetpatroon toevoegt of brandnetelsupplementen gaat gebruiken.

Diuretisch effect

Brandnetels hebben diuretische eigenschappen en dit betekent dat ze de productie van urine kunnen verhogen. Als je diuretische medicijnen gebruikt, wees dan voorzichtig met het consumeren van grote hoeveelheden brandnetels omdat dit het diuretisch effect kan versterken.

Lage bloedsuikerspiegel

Sommige dierstudies hebben gesuggereerd dat brandnetels de bloedsuikerspiegel kunnen verlagen. Als je diabetes hebt en medicijnen gebruikt om de bloedsuikerspiegel onder controle te houden, controleer dan je niveaus regelmatig als je brandnetels in je eetpatroon opneemt of brandnetelsupplementen gebruikt.

Zwangerschap en borstvoeding

Hoewel brandnetels over het algemeen als veilig worden beschouwd voor de meeste zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven als ze in gematigde hoeveelheden als voedsel worden geconsumeerd, is het belangrijk om een zorgverlener te raadplegen voordat je brandnetelsupplementen gebruikt of grote hoeveelheden gaat eten. Er zijn immers beperkte gegevens beschikbaar over de werking van brandnetelsupplementen bij deze doelgroep.

Nieraandoeningen

Mensen met nieraandoeningen zoals nierstenen moeten voorzichtig zijn bij het consumeren van grote hoeveelheden brandnetels omdat hun diuretisch effect deze aandoeningen mogelijk kan verergeren.

Interactie met ijzersupplementen

Brandnetels bevatten verbindingen die de opname van non-heem-ijzer kunnen remmen. Dit is het type ijzer dat voorkomt in plantaardig voedsel en supplementen. Als je afhankelijk bent van ijzersupplementen, overweeg dan om deze apart van brandnetel bevattende maaltijden of supplementen te gebruiken.

Tips:

1) Je kunt het beste de jonge en zachte brandnetelbladeren in de lente oogsten voordat ze bloeien. De bovenste paar centimeters van de brandnetelplant inclusief de bladeren en jonge stengels zijn de meest malse en smaakvolle delen. Deze bladeren zijn het beste te gebruiken in gerechten omdat ze een wat mildere smaak hebben

2) Draag bij het oogsten of hanteren van verse brandnetels handschoenen om je handen te beschermen tegen de brandharen op de bladeren en stengels

3) Begin net zoals bij elk nieuw voedsel met kleine hoeveelheden als je niet gewend bent om brandnetels te eten. Zo kun je er zeker van zijn dat je geen bijwerkingen ondervindt

4) Het is belangrijk om je gezond verstand te gebruiken bij het opnemen van brandnetels in je eetpatroon en om je bewust te zijn van hoe je lichaam erop reageert. Als je je zorgen maakt over mogelijke interacties met medicijnen of reeds bestaande medische aandoeningen, raadpleeg dan een specialist of arts voordat je brandnetels als voedings- of medicinaal supplement gaat gebruiken

Brandnetel is een goede bron van antioxidanten

Tot slot

Brandnetel stond centraal in dit artikel. Koop jij weleens brandnetel? En drink je dat als thee of doe je het in de soep of salade? Wij vinden het fijn als je een reactie achterlaat onderaan deze pagina. 

Als je dit artikel waardevol vindt voor je gezondheid en vitaliteit, help dan mee dit te verspreiden door het te delen op social media. Dit kan doormiddel van de sociale media knoppen. We zijn je zeer erkentelijk! 

Anderen lezen ook

Astragalus

Ginkgo biloba

Sumak

Bronnen:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *